លោក អានុទិន បានលុបចោលរបាំងការពារ UNCLOS របស់ថៃ ព្រមទាំងបង្ហាញឱ្យឃើញនូវសម្បទានបរទេស និងបុព្វលក្ខណៈនៃមាត្រា ១៧២

គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា បានបោះឆ្នោតលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាផ្នែកសមុទ្រឆ្នាំ ២០០១ ជាមួយកម្ពុជា ហើយក្នុងកិច្ចប្រជុំជាមួយគ្នានោះ...

គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា បានបោះឆ្នោតលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាផ្នែកសមុទ្រឆ្នាំ ២០០១ ជាមួយកម្ពុជា ហើយក្នុងកិច្ចប្រជុំជាមួយគ្នានោះ ក៏បានអនុម័តព្រះរាជក្រឹត្យខ្ចីប្រាក់បន្ទាន់ចំនួន ៤០០ ពាន់លានបាតផងដែរ។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា នាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក អានុទិន ឆានវីរកុល (Anutin Charnvirakul) បានប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានក្នុងទីក្រុងបាងកកថា ការលុបចោលក្របខ័ណ្ឌទ្វេភាគីនេះ បានបើកកកាយ "ប្រអប់ផេនដូរ៉ា" (Pandora's box) នៃសម្បទានបរទេសដែលត្រួតស៊ីគ្នាក្នុងតំបន់ទឹកជម្លោះ ហើយការការពារសម្បទានទាំងនោះ អាចនឹងតម្រូវឱ្យមានការដាក់ពង្រាយកម្លាំងយោធាថៃ។ កម្ពុជាបានដាក់ឱ្យដំណើរការនូវ នីតិវិធីសម្រុះសម្រួលដោយបង្ខំ (Compulsory Conciliation) ក្រោមឧបសម្ព័ន្ធទី ៥ ផ្នែកទី ២ នៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ក្នុងរយៈពេល ២៤ ម៉ោង។ នីតិវិធីនេះមិនមានលក្ខណៈបង្ខំឱ្យអនុវត្តតាម (non-binding) នោះទេ; ដោយសារសេចក្តីថ្លែងការណ៍តាមមាត្រា ២៩៨ របស់រដ្ឋទាំងពីរ បានដកចេញនូវការវិនិច្ឆ័យក្តីដែលមានលក្ខណៈបង្ខំ ដូច្នេះការសម្រុះសម្រួលគឺជាយន្តការបង្ខំតែមួយគត់ដែលនៅសេសសល់ពីការដកចេញទាំងពីរនេះ ហើយវាបង្កើតបាននូវកំណត់ត្រាស្ថាប័ន ជាជាងការកំណត់ព្រំដែនដែលអាចបង្ខំឱ្យអនុវត្តបាន។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស លោក ប្រាក់ សុខុន បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍សម្តែងការសោកស្តាយនៅថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសស្តីទី លោកស្រី អ៊ាត សោភា បានធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍ជូនសមាជិកអង្គទូតក្នុងរាជធានីភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា។ នាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់សារជាថ្មីនូវសំណើនេះ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំត្រីភាគីនៅទីក្រុងសេប៊ូ (Cebu) នាថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ដែលរៀបចំឡើងដោយប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក ហ្វឺឌីណាន់ ម៉ាកូស ជូញ័រ (Ferdinand Marcos Jr.)។ អនុស្សរណៈឆ្នាំ ២០០១ គឺជាអ្វីដែលក្រសួងការបរទេសថៃខ្លួនឯង កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៤ បានហៅថាជា "ឧបករណ៍ដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតរបស់ថៃ" សម្រាប់ដោះស្រាយការទាមទារតំបន់សមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា។ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីដែលបានលុបចោលវានៅថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ គឺជា រដ្ឋាភិបាលតែមួយដែលក្រសួងការបរទេសរបស់ខ្លួនបានធ្វើការវាយតម្លៃបែបនោះ កាលពី ១៨ ខែមុន។ លោក ប៉ានីតាន វឌ្ឍនាយ៉ាកន (Panitan Wattanayagorn) អ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិថៃ បានប្រាប់កាសែតបាងកកប៉ុស្តិ៍ថា យន្តការថ្មីនេះអាចរុញច្រានការចរចាចេញពីទម្រង់ទ្វេភាគី ហើយអាចផ្តល់ផលចំណេញដល់កម្ពុជា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ព្រះរាជក្រឹត្យ ៤០០ ពាន់លានបាត កំពុងប្រឈមនឹងបណ្តឹងទៅកាន់តុលាការធម្មនុញ្ញក្រោម មាត្រា ១៧២ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ ២០១៧។ មូលដ្ឋានរដ្ឋធម្មនុញ្ញដដែលនេះ ធ្លាប់បានធ្វើឱ្យព្រះរាជក្រឹត្យរបស់គណៈរដ្ឋមន្ត្រីលោក ប្រាយុទ្ធ ឆ្នាំ ២០២៣ មោឃៈភាព តាមរយៈសម្លេងឆ្នោត ៨ ទល់នឹង ១ កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៣។ លោក កន ចាតិកវ៉ានិច្ច (Korn Chatikavanij) អនុប្រធានគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ បានប្រកាសពីការដាក់ញត្តិនៅថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា។ លោកស្រី សិរិកញ្ញា តាន់សកុល (Sirikanya Tansakun) អនុប្រធានគណបក្សប្រជាជន (People's Party) បានប្រាប់សភាតំណាងរាស្ត្រនៅថ្ងៃទី៧ ខែឧសភាថា កញ្ចប់ថវិកាសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរថាមពល មានលក្ខណៈដូចជាការអនុម័តកញ្ចប់ថវិកាជារួមដែលមិនស្របតាមមាត្រា ១៧២។ មាត្រា ១៧៣ ផ្តល់ពេលវេលាឱ្យតុលាការចំនួន ៦០ ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទទួលបានបណ្តឹងដើម្បីចេញសេចក្តីសម្រេច។ ថាតើការតវ៉ាខាងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនឹងអាចដោះស្រាយបានក្នុងរយៈពេល ៦០ ថ្ងៃនោះដែរឬទេ ហើយថាតើសំណើសម្រុះសម្រួលដោយបង្ខំរបស់កម្ពុជានឹងបោះជំហានទៅមុខតាមនីតិវិធីនៃឧបសម្ព័ន្ធទី ៥ មុនពេលថៃអាចសាងសង់រចនាសម្ព័ន្ធទ្វេភាគីជំនួសវិញបានឬយ៉ាងណា នឹងត្រូវដឹងច្បាស់ក្នុងរយៈពេលពីរខែខាងមុខនេះ។